Kuzey Makedonya’nın başkenti Üsküp’e bağlı Çayır Belediyesi’nde Türkçenin resmi dil olarak kabul edilmesinin üzerinden 13 yıl geçti. Türk nüfusunun yüzde 20’ye ulaşmadığı belediyede alınan kararla Türkçe resmi statü kazanırken Türk bayrağı da belediyenin resmi bayrakları arasına girdi.
Tarih boyunca farklı medeniyetlerin ve toplulukların kesişme noktalarından biri olan Kuzey Makedonya’da Makedonlar ve Arnavutların yanı sıra Türkler, Romanlar, Sırplar, Boşnaklar ve Ulahlar bir arada yaşıyor. Ülkedeki çok milletli yapı içinde etnik toplulukların kullandığı diller, kültürel kimliğin gelecek nesillere aktarılmasının en önemli unsurları arasında kabul ediliyor.
Kuzey Makedonya’da hakça temsil ilkesi doğrultusunda, nüfus oranı yüzde 20’nin üzerinde bulunan etnik grubun dili ilgili belediyede resmi dil sayılıyor. Çayır Belediyesi ise Türk nüfusunun bu oranın altında kalmasına rağmen Türkçeye 13 yıldır resmi dil statüsü tanımasıyla öne çıkıyor.
Türkçe 11 Ekim 2013’te resmi dil oldu
Türkçenin resmi dil kabul edildiği 11 Ekim 2013 tarihinde Çayır Belediye Başkan Vekilliği ve Meclis üyeliği görevlerini yürüten Kalkandelen Üniversitesi Felsefe Fakültesi Doğu Dilleri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Baki, kararın alınma sürecini anlattı.
Baki, Türk Demokratik Partisi (TDP) üyeleri olarak 2013’teki yerel seçimlerden önce dönemin Belediye Başkanı İzet Mexhiti’ye bazı talepler ilettiklerini belirtti. Bu talepler arasında Türkçenin Çayır Belediyesi’nde resmi dil, Türk bayrağının da resmi bayrak ilan edilmesi bulunuyordu.
Belediye Meclisinin kararıyla, Türk nüfusunun yüzde 20’ye ulaşmamasına rağmen Türkçenin resmi dil olduğunu belirten Baki, süreçte destek verenlere teşekkür etti.
Baki, “Bizim için tarihi bir gündü. 100 sene sonra ilk defa resmi olarak bir belediyede, Üsküp'teki Çayır Belediyesi'nde Türkçe, resmi dil olarak tekrar kabul edildi. Türkçe, resmileşmekle kalmadı, Türk bayrağı da yüzde 50 nüfus olmamamıza rağmen resmi bayrak kabul edildi. Bugün belediyenin dışında ve içinde Türk bayrağı dalgalanıyor. Bunlara da gurur duyuyoruz.” diye konuştu.
“Türkçe, köprü vazifesi gören önemli bir dil”
Kuzey Makedonya’nın, özellikle de Üsküp’ün, asırlardır Türkçe ve Türk kültürünün etkili olduğu bir coğrafyada bulunduğunu ifade eden Baki, Taşköprü başta olmak üzere bölgede çok sayıda Osmanlı eserinin yer aldığını söyledi.
“Türkçe, bu coğrafyanın toplumlarını bir araya getiren ve birbirlerine bağlayan bir köprü vazifesi gören önemli bir dil. Tıpkı Taşköprü gibi.” diyen Baki, ülke genelinde Türk nüfusunun 100 bin civarında bulunduğunu, buna karşılık Türkçenin kültür, sanat, edebiyat ve günlük hayattaki etkisinin daha geniş olduğunu dile getirdi.
Belediye adlarında da Türkçenin izlerinin sürdüğüne dikkati çeken Baki, Çayır, Saray ve Gazi Baba belediyelerinin Türkçe isimlerini koruduğunu belirtti.
Baki, “Halk olarak da toplum olarak da ister Türk olsun ister olmasın, Türkçeye bir muhabbet var, Türkçeye bir sevgi var. Çayır Belediyesi'ndeki Türkçenin resmileşmesi elbette ki siyasi bir gayrettir ama toplumsal bir mekanizmanın veya toplumun ihtiyacının yansıması olarak da değerlendirmek gerekiyor. Bu noktada iki noktanın bir araya gelmesiyle ortaya çıkmış önemli bir karar.” ifadelerini kullandı.
İki okulda Türkçe eğitim veriliyor
Çayır Belediyesi sınırlarında bulunan Tefeyyüz İlköğretim Okulu ile Yaşar Bey Üsküplü İlkokulu’nda Türkçe eğitim verildiğini aktaran Baki, dilin kullanımının sürdürülmesi konusunda belediyenin yanı sıra halka ve sivil toplum kuruluşlarına da görev düştüğünü söyledi. Baki, Türkçenin kullanılması için sahip olunan hakların talep edilmesinin önemine işaret etti.
Kuzey Makedonya’nın demografik yapısı
Eylül 2021’de gerçekleştirilen nüfus, hanehalkı ve konut sayımına göre Kuzey Makedonya’nın nüfusu 1 milyon 836 bin 713 olarak kayıtlara geçti.
Sayım sonuçlarına göre Makedonlar ülke nüfusunun yüzde 58,44’ünü, Arnavutlar yüzde 24,3’ünü oluşturuyor. Romanların nüfus içindeki payı yüzde 2,53, Sırpların yüzde 1,3, Boşnakların yüzde 0,87 ve Ulahların yüzde 0,47 olarak belirlendi.
Kuzey Makedonyalı Türkler ise toplam nüfusun yüzde 3,86’sını oluşturarak ülkedeki etnik topluluklar arasında üçüncü sırada yer alıyor. Farklı etnik unsurları kapsayan “diğer” kategorisindekilerin oranı da yüzde 1,03 olarak kaydedildi.
Yorumlar