Günlük yaşamda şaka amacıyla yapılan bazı davranışlar, ceza hukuku bakımından ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Avukat Zeynep Karakuş, bir kişiye silah doğrultulmasının, eylem şaka amacı taşısa bile silahlı tehdit suçu kapsamında değerlendirilebileceğini söyledi.
Karakuş, Yargıtay’ın bu yöndeki değerlendirmelerinde mağdurun ve kamu güvenliğinin korunmasını esas aldığını belirterek, kişinin iç dünyasındaki niyetinin silahın oluşturduğu tehlikeli görünümü ortadan kaldırmadığını ifade etti.
Şaka amacı suçun oluşmasını engellemiyor
Şaka niyetiyle yapılan eylemlerin çoğu zaman bu gerekçeyle geçiştirilmeye çalışıldığını belirten Avukat Zeynep Karakuş, hukuki değerlendirmenin yalnızca failin niyetine göre yapılmadığını vurguladı.
Karakuş, “Günlük hayatta sıklıkla karşılaşılan ve çoğu zaman şakaydı denilerek geçiştirilmeye çalışılan eylemler ceza hukuku kapsamında ağır sonuçlar doğurabiliyor. Yargıtay da bir kişiye şaka amacı ile de olsa silah doğrultulmasının silahla tehdit suçunu oluşturacağı yönünde hükmetti. Bireylerin masum bir şaka olarak adlandırsa dahi kanun koyucu ve Yargıtay içtihatları kapsamında meseleye mağdurun korunması ve kamu güvenliğinin korunması noktasından yaklaşılıyor. Dolayısıyla silah gibi objektif olarak korku oluşturabilecek vasıtayla şaka yapılmasının suç oluşturacağı yönünde karar verildi. Yargıtay özellikle failin iç dünyasındaki niyetinin bu tehlikelilik vasfını ortadan kaldırmadığı yönünde karar verdi” dedi.
Oyuncak ve kuru sıkı silah ayrımı yapılmıyor
Bir kişinin karşısındaki kişiye doğrulttuğu silahın oyuncak ya da kuru sıkı olması, mağdurun o anda silahın niteliğini kesin biçimde anlamasını sağlamıyor. Karakuş’a göre bu nedenle silahın gerçek olup olmadığı, boş ya da dolu bulunup bulunmadığı, eylemin oluşturduğu korkutucu görünümü ortadan kaldırmıyor.
Karakuş, “Bir kişi eline aldığı silahı karşısındaki insana doğrulttuğunda silahın mahiyetini ya da korkutucu etkisini ve tehlikeliliğini bertaraf etmiş olmuyor. Dolayısıyla ‘şaka yapıyordum, korkutmak istememiştim’ savunması da bu yönde suçun oluşmasını engellememektedir. Burada önemli olan kişinin niyeti değil oluşan tehlikelilik görünümü aslında. Dolayısıyla şikayete tabi de bir suç olmadığı için ‘şaka yapıyordum’ savunması bu durumda suçun oluşmasını engellemiyor. Kuru sıkı silahlar, oyuncak silahlar ve silahın boş ya da dolu olması durumu da suçun oluşmasını engellemiyor. Çünkü kişiler bunu gördüğünde oyuncak olup olmadığını ya da içinin boş veya dolu olup olmadığını anlamıyor. Dolayısıyla silahla şaka yapıldığı halde dahi suçun oluştuğu yönünde karar verildi ve cezası da 2 ile 7 yıl arasında” ifadelerini kullandı.
Değerlendirmede mağdurun algısı öne çıkıyor
Hukuki değerlendirmede, silahı doğrultan kişinin bunu hangi amaçla yaptığı kadar, karşıdaki kişinin olay anında nasıl bir tehlike algısıyla karşı karşıya kaldığı da önem taşıyor. Kaynak açıklamaya göre mağdur, elindeki aracın oyuncak, kuru sıkı, boş veya dolu olduğunu o anda anlayamayabileceği için silahın oluşturduğu korku ve tehlike görünümü dikkate alınıyor.
Bu yaklaşım kapsamında “şaka yapıyordum” şeklindeki açıklama, silahın bir kişiye doğrultulmasıyla ortaya çıkan hukuki sonucu tek başına değiştirmiyor. Karakuş, silahın niteliğinin ve failin niyetinin, eylemin suç oluşturmasına engel olmadığı yönündeki değerlendirmeyi aktardı.
Meşru müdafaa farklı değerlendiriliyor
Silahla tehdit değerlendirmesinden ayrı olarak meşru müdafaa, kişinin kendisine veya bir başkasına yönelen haksız bir saldırıyı, o anki hal ve şartlara göre saldırıyla orantılı biçimde defetmesi anlamına geliyor. Yasal savunma ya da nefsi müdafaa olarak da ifade edilen bu durumda, şartların oluşması halinde faile ceza verilmez.
Yorumlar