R4 ve R4+E3 Dışişleri Bakanları toplantıları, Türkiye’nin girişimiyle yarın İstanbul’da gerçekleştirilecek. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde yapılacak görüşmelerde, bölgesel krizler, güvenlik başlıkları ve ülkeler arasında geliştirilebilecek iş birliği imkanları gündeme gelecek.
Toplantıya Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan katılacak.
Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ile Almanya, İngiltere ve Fransa’yı bir araya getiren R4+E3 formatındaki toplantı, yedi ülkenin bu çerçevede ilk buluşması olacak. Görüşmelerde, farklı bölgesel ve uluslararası gündemler üzerinden ortak değerlendirme yapılması planlanıyor.
Gündemde bölgesel krizler ve güvenlik iş birliği var
Toplantılarda Filistin meselesi, Hürmüz’deki durum, Yemen’le bağlantılı gelişmeler ve Rusya-Ukrayna savaşına çözüm arayışları başta olmak üzere çeşitli başlıkların ele alınması öngörülüyor. Ayrıca R4 ve E3 ülkeleri arasında ilerleyen dönemde kurulabilecek iş birliği ve koordinasyon imkanları da değerlendirilecek.
Toplantılarda yapacağı hitaplarda bölgesel güvenlik bakımından bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesi gerektiğine dikkati çekmesi beklenen Fidan’ın, Türkiye’nin bu anlayış doğrultusunda bölgesel sahiplenmeyi esas alan iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesine öncelik verdiğini vurgulaması öngörülüyor.
Fidan’ın mevcut ihtilafların birbirini beslemesine, çatışmaların yeni alanlara yayılmasına ve bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı istikrarsızlığa dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğini ifade etmesi bekleniyor.
Filistin ve Orta Doğu’daki gerilimler
Fidan’ın, İsrail’in Filistin’de devam eden işgalinin, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan uzlaşmaz tutumunun ve tüm bölgeye yayılan saldırganlığının Orta Doğu’daki gerilimlerin temel nedeni olduğunu yinelemesi bekleniyor.
Tüm devletlerin, Kudüs’ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek ve iki devletli çözüm çabalarına zarar verebilecek eylemlerden kaçınmasının gerekliliğine işaret etmesi beklenen Fidan’ın, İsrail’in yasa dışı yerleşimleri genişletme yönündeki adımları ve yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı bir tutum sergilemesi gerektiğini vurgulaması öngörülüyor.
Bu kapsamda Fidan’ın, İsrail üzerindeki uluslararası baskının artırılmasının önemine de dikkati çekmesi bekleniyor.
Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer
ABD ile İran arasındaki ihtilafın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğini belirtmesi beklenen Fidan’ın, askeri yöntemlerin kalıcı bir çözüm sunmadığını ve bölgedeki kırılganlıkları artırarak daha geniş çaplı bir çatışma riskini beraberinde getirdiğini ifade etmesi öngörülüyor.
Fidan’ın Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı şekilde tesis edilmesinin bölgesel ve küresel istikrar bakımından hayati önem taşıdığını vurgulaması bekleniyor.
Husilerin Suudi Arabistan’da sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırıları da toplantı gündemindeki başlıklardan biri olacak. Fidan’ın bu saldırılar karşısında Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın güvenliğinin muhafazasına yönelik desteğini teyit etmesi bekleniyor. Ayrıca Mekke Savunma İttifakı’nın ortaya koyduğu dayanışma ve ortak güvenlik anlayışının önemine işaret etmesi öngörülüyor.
Suriye ve Karadeniz’e ilişkin değerlendirmeler
Suriye’de istikrar ve refahın güçlendirilmesine yönelik olarak R4 ve E3 ülkelerinin kıymetli katkılar sunduğunu belirtmesi beklenen Fidan’ın, İsrail’in Suriye’yi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan eylemlerini sürdürdüğüne dikkati çekmesi öngörülüyor.
Türkiye’nin bir kıyıdaş ülke olarak Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Karadeniz’e yayılmasını önlemek ve Karadeniz’de sivil can kayıplarını sona erdirmek amacıyla uyarılarını ve çözüm önerilerini taraflara iletmeyi sürdürdüğünü kaydetmesi beklenen Fidan, Rusya ile Ukrayna arasında yoğunlaşan çatışmaların bölgesel güvenlik açısından oluşturduğu risklere de dikkat çekecek.
Fidan’ın, Türkiye’nin savaşın diyalog ve diplomasi yoluyla sona erdirilmesi için her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu yinelemesi bekleniyor.
R4 mekanizması bölgesel diyalog amacıyla kuruldu
R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde oluşturuldu. Mekanizmanın amacı, kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek olarak belirlenmişti.
R4 Dışişleri Bakanları, ilki 18 Mart’ta Riyad’da olmak üzere bugüne kadar altı toplantı gerçekleştirdi. Bu format kapsamındaki son toplantı ise Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası marjında 21 Eylül’de New York’ta yapıldı.
E3, İran’ın nükleer programı çerçevesinde ortaya çıktı
Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan E3 mekanizması, 2003’ten bu yana İran’ın nükleer programına ilişkin sürdürülen üçlü diplomatik iş birliği kapsamında ortaya çıktı.
Zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir yapıya dönüşen E3, İstanbul’da yapılacak toplantıyla R4 ülkeleriyle ilk kez aynı formatta bir araya gelecek.
Yorumlar